“Hurdacılık sektöründe makine parkı geliştirmekte öncüyüz”

Cuma, 04 Haziran 2010 14:07:11 (GMT+2)

İthalata bağımlı Türkiye hurda piyasasında, sanayi hurda ve toplama hurda ile fabrikalara iç piyasadan hammadde sağlayan önemli firmalardan biri olan Çiğdemler Hurda Genel Müdürü Vedat Çiğdem, demir çelik sektöründe hurda tedarikinin önemini ve gelişimini anlattı.

Çiğdemler Hurda ve Metal Sanayi'nin kuruluşu ve bugünlere gelişi hakkında bilgi alabilir miyiz?

İstanbul Anadolu ve Avrupa yakasındaki büyük hurdacılar hemen hemen hepsi aynı köylüdürler. Çiğdemler Hurda ilk olarak 1956 yılında Nevşehir'den İstanbul'a gelen babam Arif Çiğdem'den itibaren Unkapanı bölgesinde hurdacılığa başlamıştır. O handa bugün hala hurdacılar kalmaktadır. O dönemde sanayi bölgesinin Vefa ve çevresi olmasından dolayı ilk o bölgeyle başlamışlar. Şirketimizi kuran babamın politikası her zaman için kaliteye önem vermek olmuştur. Onun alışveriş yaptığı firmalar 15-20 sene başka hiçbir kimseye mal vermemiş. Askere gittiği dönemde askerden gelinceye kadar hurda bekleten dahi olmuş. Daha sonra babam Şirinevler Mahmutbey tarafında hurdacılığa devam etmiş. Çalıştığı eski esnaflarla birlikte yeni işyerlerine çalışmaya başlamış. Piyasada iyi itibar yaratması, ve işlerinin büyümesiyle birlikte bugünlerin önü açılmış.

Çiğdemler Hurda olarak 2000 yılına girerken 1000 m² olan depo alanımızı önce 2000 m²'ye çıkarttık daha sonra 5000 m²'ye yükselttik. Şu an Hadımköy yolu üzerinde Kıraç'ta 7.000 m²,  Kağıthane'de 5.000 m² ve 12.000 m² ile burası Güneşli İkitelli olmak üzere, toplamda yaklaşık 20.000 m² alanı kaplayan üç adet depomuz var.

Çiğdemler Hurda'nın 2008 yılının eylül ayında ortaya çıkan küresel krizden korunmak amacıyla uyguladığı politikalar nelerdi?

Kriz başladığında hurda sektörünün önü açılıyor denebilir. Her fabrika, tesis ya da her esnaf böylesi zor dönemlerde "hurdamız varsa nakde çevirelim" diye düşünmektedir. Ayrıca işler yavaşladığında fabrikalar revizyona gider ve böylece hurda atığı ortaya çıkar. Krizi hurdacılar daha sonra, ilerleyen dönemde hisseder. Örneğin, kriz başladığı dönemden 3-5 ay geçer, hurda sektörü tamamen yavaşlar. Çiğdemler Hurda olarak, geçmiş dönemde sadece bir fabrikayla çalışmayı uygun gördük. Fakat 2008 yılı krizinde fabrikaya mal alımını bir hafta durdurdular. Hiç yapılmayan bir şey yapıldı ve o arada fiyatlar düşmeye başladığında fabrikayla birlikte biz de durduk. Elimizde stok olarak neredeyse bir trilyon değerindeki hurda, bir ay geçmeden neredeyse 100-140 milyara düştü. Yüksek maliyetli stokla yakalandık. 

Hurda gruplandırması nasıl oluyor?

Hurdanın yoğunluğuna göre hurda iç gruplaması yapılmaktadır. Mal kalınlaştıkça fiyat düşmektedir. Sanayi, dekape hurdası ekstra oluyor, en iyi hurda sınıfına giriyor. Fakat bir metreden uzun olursa kesileceği için mal birinci gruba düşüyor. İşçilik istiyor ve biraz daha ekstranın bozuğu gibi oluyor. İşçilikten geçen hurdanın hacmi yükselmektedir. Birinci grup kalite olmasına karşın işlemden geçmektedir. İkinci grup daha kötü, üçüncü grup en kötüden oluşmaktadır. Malın posası üçüncü gruptur ve tercih edilmemektedir.

Fabrika bir metre ve altındaki kalın hurdaları ekstraya atıyor. Bir metre üzerindeki kalın olsa da birinci grup yazıyor. Çamaşır makinesi, toplama hurda böylelerini ikinci grup yazıyor. Tel gibi işe yaramaz hurdayı üçüncü grup yazıyor. Hurdanın ufak ve ağır olanı şarjda daha yüksek kiloda eritmesi nedeniyle hurdaya değer katıyor.

Fabrikaların kendi tedariklerini kurması gibi bir durum var mı?

Mümkün olabilir ancak bunda ne kadar başarılı olabilirler bilemiyorum. Hurda sektörü ayrı bir sektördür. Biz hurdayı el arabasından dahi tedarik edebiliyoruz fakat fabrikalar bunu yapamaz. Bir ton  hurda toplamak zaman kaybı olacaktır fabrikalar için. Hurda çöpten gelen atık bir madde ve resmi evrak kaydı yok. Fabrikalar yaptıkları işi kurumsal kimlikle gerçekleştirmek ister. El arabasıyla 200 kilo hurdayı toplayan, kamyonu olan daha büyük hurdacıya satıyor, o da getirip bana satıyor, ben de tırlarla fabrikalara satıyorum. El arabaları ile hurda toplayanlar yani küçük hurdacılar vergiden muaf tutulmaktadır. Sonuçta büyük hurda toplayıcılarına çıktıkça sıkıntı yok. Atık hurda ekonomiye kazandırılıyor ve bir şekilde belgeleniyor. Bizim satışlarımızın %100'ü resmi gerçekleşmektedir. Dolayısıyla şahsi görüşüm, kayıt dışının en az olduğu sektör hurda sektörüdür.

Çiğdemler Hurda olarak Trakya'da iyi bir pazarımız mevcut. Trakya Bölgesi'ne hâkim olan şirket konumunda olduğumuzu söyleyebilirim. Trakya'da hurdacılar 50-100 ton arasında biriktirip satıyor. Hurdacılar düşüşler de çıkışlar da önceden hissedildiğinden ona göre pozisyon alır.

Hurdanın yanındaki çalışmalarınız neler?

Hurda fiyatının üzerinde tenekeyi işleyip satıyoruz. Dekapeyi işleyip ocaklara satıyoruz. Dökümhanelere dekapeleri presleyip özel olarak veriyoruz. Dökümhaneler düşük kapasiteli ama yüksek fiyatla alıyor çünkü ona özel mal söz konusu. Şirketlerin istediği özelliklerde ve laboratuar analizleri yapılmış mamul. Her malın devamını da analiz yapmadan almıyorlar. Siz de ona göre dikkat ediyorsunuz, presliyorsunuz, içine başka bir şey katılmıyor. Ancak demir çelik fabrikalarına her türlü hurda çeşidini yüklüyoruz.

Makine parkınız da bulunuyor, hurda sektöründe iş makinelerinin önemi nedir?

Hurdacılık sektörü geliştikçe makineleşmeyi gerektirdi ve hurdacı olarak vinç, tır kullanımına Çiğdemler Hurda olarak biz öncü olduk. Kendimize ait yaklaşık 40 adet kamyon, vinç ve tır bulunmaktadır.  5 tane ekskavatörümüz var. Tasarımını kendimizin yaptığı orijinal bir makinede ise bir ekskavatörü kamyon üzerine monte ettirdik. Ayrıca silindirimiz, iki tane forkliftimiz, bulunuyor. 40-50 tane sistem kasamız var. Fabrikaya boşunu bırakıp dolusunu alıyoruz. Bahsettiğim organizasyonda yaklaşık 50 kişi çalışmaktadır.

Eskiden, hurda boşaltması, makinesi yavaş işliyordu. Şimdi projesini kendimiz oluşturduğumuz bir pres makinesiyle yüklemelerimizi daha hızlı yapıp depolarımıza boşaltabiliyoruz.  Eskiden 2-2,5 saatte bir tır yüklerken, bu makine20-25 dakikada bir tır yüklüyor.

Söz konusu makinenin çalışma prensibi nedir?

Bahsettiğim yeni makinemiz kaba hurdayı dört parçaya bölüyor. 50 cm'ye 1 metre ebadında tek parça yapıyor. Daha sonra dörde bölüyor. Bu makine aslen hacmi küçültüyor. Örnek olarak arabayı içine atıyorsunuz, arabayı bir koltuk kadar küçültüyor. Tıra sığmayan hurdayı presleyip kesiyor. Aynı şekilde fabrikalarda da bir ocakta, bir şarjda kaba hurdadan 50 ton eritecekse bu yöntemle hurdadan 150 ton eritebiliyor. Kapasitesi kadar mal atabiliyor içine, bu da verimi artırıyor. Hurda makinede ayrıştırılmıyor, makineye gelene kadar ayrıştırılmış oluyor zaten. Çünkü hurda, devamlı yaşayan bir sektör, işler durduğu zaman bile piyasalarda hurda arabalarını görebiliyorsunuz.

Türkiye demir çelik sanayisinde hurda kullanımı ve tüketimi hakkında düşünceleriniz nelerdir?

Hurda sektöründe Türkiye'nin kalbi İstanbul, hurda hacminin de %45'i İstanbul. Üretim de, tüketim de ağırlıklı burada olduğundan hurda yoğun çıkıyor.

İskenderun'a gittiğimde ise bana "Burası artık ikinci Körfez oluyor" dediler. Oysa bana göre İskenderun şimdiden birinci Körfez olmuştur. Demir çelikle ilgili büyük bir bölge kurulmuş durumda ve ileride oraya yönelik çalışılması gerektiğini düşünüyorum.

Türkiye çelik üretiminde önde gelen ülkelerden bir tanesi, üretimlerin birçoğu da elektrikli ark ocaklarında üretilmektedir. Bu yüzden hurda tüketimi önemli seviyededir. Türkiye iç piyasasından çıkan hurda, ihtiyacın sadece yaklaşık %24'ünü karşılıyor. Bu yüzden hurdanın elde kalması gibi bir durum gözlenmiyor.

Gelecekte önü en açık olan sektörün demir çelik pazarı olduğunu düşünüyorum. Hurdanın da hammadde olması nedeniyle, hurdacılığın devlet tarafından desteklenmesi gereken bir sektör olduğu açıktır. Devletin belli kriterlere uygun firmalara destek vermesi gibi, bizlere de demir çelik fabrikalarında olduğu gibi teşvik anlamında hurda ve hurdacılara ilgili teşvikler yapılandırmalı. Teşvik önemli çünkü devletin yanınızdayız diyebilmesini istiyoruz. Bu kadar büyük bir sektörün faaliyet belgesinde hırdavat yazması ironidir. Makine, alan ya da arazi teşvikleri düşünülebilir. Böylece merdiven altı hurdacılar da kalmaz, herkes bizim gibi kayıt altı olur. Demir çelik lokomotif sektör ama demir çeliğin de askerleri hurdacılar, yani toplayanlar.

 önceki haber  /  sonraki haber